Szkoła Podstawowa nr 173
w Łodzi 
im. 1 Dywizji Kościuszkowskiej

Historia szkoły

Nasza szkoła ma  55 lat, a imię otrzymała 50 lat temu 

„Dziecko chce być dobre. Jeśli nie umie - naucz. Jeśli nie wie - wytłumacz. Jeżeli nie może - pomóż... by stał się tym, kim stać się może...” 
/Janusz Korczak/ 

1 września 2017 roku minęła 55 rocznica powstania naszej szkoły. Wspaniały jubileusz, który skłania do refleksji na temat szybko upływającego czasu i budzi nieodpartą chęć wracania do początku, do historii, ludzi, którzy ją tworzyli i tworzą nadal. Nie sposób wymienić ich wszystkich, nie sposób wyliczyć także tego, co zrobili dla SP 173. 

Nazwiska wielu z nich widnieją w materiałach i dokumentach zgromadzonych w archiwum szkolnym. Długa jest lista tych, którzy na trwałe zapisali się na kartach historii naszej szkoły, którzy ją wspierali, zwłaszcza w trudnych chwilach, wszystkich tych, którzy dokładali wszelkich starań, aby dzieci mogły się uczyć w nowoczesnej szkole. 
Dzięki nim i ich staraniom nasza szkoła nigdy nie była jedynie miejscem czy instytucją, ale rodziną stworzoną przez pokolenia uczniów i ich rodziców, nauczycieli, pracowników administracji i obsługi, którzy oddali tej placówce swoją wiedzę, umiejętności, entuzjazm i serce. Myślę tu m.in. o byłych dyrektorach: p. Jolancie Waprzko, p. Jadwidze Biernackiej, o wieloletnim wicedyrektorze, wspaniałej p. Barbarze Mikołajczyk-Morce, zasłużonym wieloletnim kierowniku pływalni, p. Annie Orczykowskiej, byłych nauczycielach, pracownikach administracji i obsługi. Ze szczególnym sentymentem myślimy o tych, którzy odeszli. Są wśród nich panie dyrektor: Irena Siewierska i Katarzyna Turska-Sikorska, które na pewno duchem są teraz z nami, a pozytywna aura ciepła, miłości i serca, jakie włożyły w budowanie dobrego imienia SP 173, jest tu ciągle wyraźnie wyczuwalna. 
W chwili obecnej nie da się oddzielić w sposób jednoznaczny tego, co zostało zrobione, od tego, co robimy teraz i zamierzamy zrealizować w czasie kolejnych lat istnienia. Pięćdziesiąt pięć lat temu udało się zapoczątkować proces zmian, który trwa nadal i który trwał będzie tak długo, jak długo szkoła będzie się musiała dostosowywać do zmieniającego się świata i środowiska społecznego, w którym przychodzi jej funkcjonować. 
Nasza szkoła dziś to przede wszystkim organizacja twórczego uczenia się i doskonalenia, oraz miejsce, w którym szanuje się indywidualność każdego człowieka. 
To placówka przyjazna, efektywna, poszukująca nowych metod, inspirująca i motywująca do pracy nad sobą oraz do pracy na rzecz środowiska. Poprzez realizację swoich licznych zadań przyczyniamy się do pełnego rozwoju dziecka: jego umysłu, ciała, inteligencji, wrodzonych talentów, wrażliwości, odpowiedzialności, wyobraźni…. Z dumą stwierdzamy, że pięćdziesięciopięcioletnie działania przynoszą oczekiwane efekty. Nasi uczniowie zdobywali i zdobywają wysokie miejsca w zawodach, konkursach, olimpiadach z różnych dziedzin nauki i sportu. 
Nasi absolwenci dostawali się i dostają na prestiżowe kierunki studiów w kraju i za granicą. Są oni naszą największą chlubą. Poprzez swoje dokonania rozsławiają imię SP 173 w regionie, kraju, na świecie. Dla tych, którzy uczą się i pracują w niej aktualnie, szkoła to niezwykle ważny element w życiu. 
To oni tworzą współczesną historię swojej szkoły i ważne jest, by czuli się z nią związani, za nią odpowiedzialni, zarówno dzisiaj, jak i w przyszłości.   W 1967 r. SP 173 otrzymała imię 1. Dywizji Kościuszkowskiej.

Dzisiaj obchodzimy jubileusz 50-lecia nadania szkole imienia. Jesteśmy dumni z naszego Patrona, mimo iż kolejne zawirowania dziejowe zmieniały sposób patrzenia na żołnierzy 1. Dywizji Kościuszkowskiej. 
Zawsze mieliśmy jednak pewność, że kościuszkowcy są wzorem bezgranicznego oddania Ojczyźnie. Jesteśmy wdzięczni i pełni podziwu dla żołnierzy, którzy, narażając życie, walczyli o naszą wolność. Staramy się pamiętać o naszym Patronie. Zapraszamy do nas żołnierzy, których, niestety, z biegiem lat jest  coraz mniej.
 Kolejne pokolenia uczniów przygotowujemy do tych spotkań… Z uwagą słuchamy trudnych opowieści z tamtych czasów i próbujemy zrozumieć skomplikowane wojenne losy Polaków, których wojna rzuciła na teren Związku Radzieckiego i dla których walka w szeregach 1. Dywizji Kościuszkowskiej była jedyną szansą powrotu do Ojczyzny. Trudna historia i najpiękniejsza lekcja patriotyzmu… Imię naszej szkoły zobowiązuje, ale też dzięki niemu łatwiej nam kształtować postawy patriotyczne naszych uczniów.   Szanowni Państwo, jestem dumna z tego, że od kilkunastu lat dane mi jest kierować SP 173 i pracować wśród ludzi kreatywnych, poszukujących najlepszych rozwiązań w pracy z uczniami oraz otwartych i wrażliwych na potrzeby dzieci. 
Dziękuję wszystkim pracownikom szkoły za trud, za piękną pracę, za nieocenioną pomoc w prowadzeniu szkoły i kierowaniu nią. Dziękuję władzom miasta, władzom oświatowym, sprzymierzeńcom i przyjaciołom placówki oraz rodzicom uczniów za wspieranie realizacji jej statutowych działań, a także pomoc w tworzeniu dobrych i godnych warunków do pracy i nauki. 
Dzięki ich entuzjazmowi i zaangażowaniu udało się  stworzyć szkołę taką, jaką widzimy dzisiaj – przyjazną, kolorową i nowoczesną, otwartą na nowe… 
Jestem przekonana, że nasze dzisiejsze jubileusze – 55-lecia powstania szkoły i 50‑lecia nadania imienia – staną się okazją do wspomnień, refleksji i wzruszeń, wywołają z pamięci kolegów, koleżanki, nauczycieli, fakty i sytuacje... Powrót do szkoły to przecież powrót do tego, co często w pamięci ocalało jako obraz najpiękniejszych lat życia, a Szkoła Podstawowa nr 173 im. 1. Dywizji Kościuszkowskiej to szkoła, którą się pamięta i będzie pamiętać po latach.

Bożena Biniek - dyrektor Szkoły Podstawowej nr 173 im. 1. Dywizji Kościuszkowskiej w Łodzi

  • 1 września 1962r. - Znacząca data w historii naszej szkoły. W tym właśnie roku powstała 173 Szkola Podstawowa
  • wrzesień 1963 r. Została otwarta kryta pływalnia przy naszej szkole. Otwarcia dokonał Kurator Okręgu Łódzkiego p. M. Woźniakowski. 
  • 1964 r. - utworzenie pierwszej klasy pływackiej -Vb, nawiązanie współpracy z MKS "Trójka"
  • 21 stycznia 1967 r. - Kierownictwo szkoły zwróciło się z prośbą do Inspektoratu Oświaty Łódź- Śródmieście o nadanie szkole imienia. 
  • 30 marca 1967 r. - Zapadła decyzja Prezydium Rady Narodowej m. Lodzi oraz Kuratorium Okręgu Szkolnego o nadaniu szkole imienia 1 Dywizji Kościuszkowskiej 
  • 6 czerwca 1967 r. - Wtedy to miała miejsce uroczystość nadania szkole imienia 1 Dywizji Kościuszkowskiej oraz przyjęcia przez 1 Warszawską Dywizję Zmechanizowaną im. T. Kościuszki patronatu nad szkolą. Kurator Okręgu Szkolnego p. H. Grenda wręczył władzom szkoły sztandar. Uroczystość uświetnili swoja obecnością byli żołnierze frontowi Dywizji Kościuszkowskiej.
  • Lata 1962 - 1972 - Dyrektorem szkoły była pani Irena Sięwierska wicedyrektorem była pani Jolanta Waprzko dyrektorem pływalni był pan Józef Mikołajczyk 
  • Lata 1972 - 1987 - Dyrektorem szkoły była pani Jolanta Waprzko
  • Od 1983r wicedyrektorem była pani Jadwiga Biernacka dyrektorem pływalni byli Bogdan Kotulski, Marek Popławski
  • Lata 1987 - 1991 - Dyrektorem szkoły była pani Jadwiga Biernacka
  • Od 1 września 1989r. wicedyrektorem była pani Barbara Mikołajczyk-Morka
  • W latach 1988 - 1996 wicedyrektorem ds. sportu była pani Anna Orczykowska 
  • Lata 1991 - 2006 - Dyrektorem szkoły była paniKatarzyna Turska-Sikorska 
  • 6 sięrpnia 2001 r. - Rozpoczął się kapitalny remont krytej pływalni przy naszej szkole. Na czas remontu klasy IV, V i VI przeniosły się do innego budynku przy ul. Kilińskiego. 
  • Styczeń 2002 r. - Zakończono prace przygotowawcze związane z montażem instalacji 40 kolektorów słonecznych na dachu budynku naszej szkoły i rozpoczęto ich montaż. 
  • 27 września 2002 r. - Uroczyste otwarcie wyremontowanej pływalni połączone z zawodami pływackimi. Klucze do nowego budynku wręczył prezydent miasta p. K.Panas. 
  • Od 2006 roku - Dyrektorem szkoły jest pani Bożena Biniek 
  • rok 2012 - ufundowanie przez rodziców naszych uczniów nowego sztandaru 
  • 5 października 2012r. - uhonorowanie szkołyMedalem XXX-lecia Związku Żołnierzy Wojska Polskiego
  • 11 października 2013 roku - uhonorowanie szkoły Złotym Medalem Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej

Rok 2012 jest szczególny w życiu  naszej szkoły. Mija bowiem 50 lat od jej powstania. O historii szkoły i ludziach z nią związanych napisał pan Wojciech Źródłak, absolwent. Któż bowiem lepiej niż właśnie dawny uczeń  mógłby ja przedstawić i o niej powspominać? A zatem zapraszamy!

 Szkoła Podstawowa nr 173 w Lodzi im. 1. Dywizji Kościuszkowskiej 1962 – 2012. Zarys dziejów. Jakkolwiek świętujemy dziś jubileusz 50-lecia NASZEJ SZKOŁY, to jednak jej korzenie sięgają nieco dalej w przeszłość, roku 1950. A korzenie, jak się zwykło mówić – „rzecz święta”! Przed II wojna, w budynku frontowym przy ul. H. Sienkiewicza 46, mieściła się jedna z najlepszych miejskich szkól średnich – III Gimnazjum Męskie im. J. Piłsudskiego. Podczas wojny tez funkcjonowała tu szkoła, tyle tylko, ze „nur für Deutsche” (tylko dla Niemców), gwoli ścisłości – zawodowa dla niemieckich dziewcząt... Było minęło, pamiętać trzeba, ale nie pochylamy się nad tym okresem bliżej. Nie nasza tradycja. Po II wojnie światowej, w nowej rzeczywistości politycznej zwanej „socjalistyczna”, dokonywało się wiele istotnych zmian, choć nie zawsze dobrowolnie akceptowanych przez cale polskie społeczeństwo, w tym w oświacie. No cóż, „każda epoka ma swój porządek i lad” (cytując  jedna z piosenek Bułata Okudżawy)... I patronów... Przedwojenny nie przystawał, jakkolwiek kiedyś tam z pociągu „socjalizm” wysiadł na przystanku „wolność”, wiec zamieniony został na nowego – Tadeusza Kościuszkę, bo nowa władza dojrzała w nim przede wszystkim „chłopskiego króla”, co na Krakowskim Rynku obiecał chłopom wolność i ziemie. Zmiana ta nastąpiła już w 1946 roku. Z początkiem 1949 r. szkoła została upaństwowiona – bo poprzednio była samorządowa, czyli miejska – pod nazwa XXI Państwowe Liceum im. T. Kościuszki. Ale niedługo, bo w następnym roku szkolnym – 1950/1951, została włączona we wprowadzany w tym czasie w całej Polsce, system państwowych, sowieckich szkól, tzw. „tepedowskich”, czyli Szkól Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (TPD). W rzeczywistości więcej w tym było polityki wyprowadzania bocznymi drzwiami religii ze szkól publicznych, niż „przyjacielstwa dzieciom”, do czego TPD, jako przykrywka, zdaje się, ze nie całkiem musiało być przymuszane, bo powstało rok wcześniej z polaczenia socjalizujących Robotniczego i Chłopskiego Towarzystw Przyjaciół Dzieci. A ze jednocześnie dokonywano reformy szkolnictwa na wzór „sowiecki”, który polegał na 11-letnim cyklu nauczania, to do liceum dodano „podstawówkę” i powstała III Szkoła Podstawowa i Liceum Ogólnokształcące TPD im. T. Kościuszki. Do roku 1954 szkoła miała charakter wyłącznie męski! Potem stała się koedukacyjna, czyli dziewczyńsko-chłopacka. W 1956 r. miały miejsce w Poznaniu tzw. „wydarzenia czerwcowe” (rodziców obecnych uczniów „173-ciej” proszę o wytłumaczenie „w dwóch słowach”, o co w nich chodziło, bo brak mi tu na to miejsca). W wyniku zachodzących po nich przemian nastąpiło m.in. odchodzenie od „jedenastolatek”. W ich miejsce zaczęły powstawać osobne podstawówki i różne szkoły średnie. Trochę to trwało, bo potrzebne były w tym celu nowe budynki szkolne. 

Budynek dla naszej szkoły zaczęto budować chyba w 1958 roku. Zaprojektowano go, jako zgrabna dobudowę na tyłach starego budynku, z która utworzył kwadrat z dziedzińcem pośrodku.
Budowa nieco się przeciągała, bo chyba w jej trakcie postanowiono w północnym skrzydle nowego gmachu umieścić kryta pływalnie. Wielka sprawa! Pierwszy szkolny basen w Lodzi, a nie jestem pewien, czy także nie pierwszy powojenny w naszym mieście, a w ogóle drugi kryty w Lodzi, po basenie YMCA przy ul. St. Moniuszki 4a! Formalny rozdział liceum i podstawówki, a co za tym idzie i powstanie NASZEJ SZKOŁY, nastąpił w momencie oddania do użytku nowego budynku szkolnego, co nastąpiło  z początkiem r. szk. 1962/1963. Pierwszym dyrektorem została mianowana Irena Siewierska. W następnym roku szkolnym 1963/1964, dla uzupełnienia ilości klas, szkoła przejęła cześć klas drugich z pobliskiej Szkoły Podstawowej nr 96. W 1963 został oddany do użytku wspomniany już wcześniej basen. Przy nim zaś nieomal równocześnie (1 września) powstał Międzyszkolny Klub Sportowy „Trójka”, który z czasem stal się potentatem pływackim nie tylko w Lodzi, ale i w skali kraju. Założycielem, organizatorem, a także pierwszym współtwórca sukcesów pływaków „MKS Trójka” był zmarły w 2010 r. Bogdan Kruszyna-Kotulski. Oczywiście dla uczniów naszej szkoły zostały zaplanowane lekcje „wuefu” na basenie. Już w r. 1964 utworzona została pierwsza klasa „pływacka”, która szybko stalla się „kuźnia” ludzkich i ogólnopolskich kadr pływackich. Już w 1970 r. NASZA SZKOŁA uzyskała miano najbardziej usportowionej szkoły podstawowej. Były to chyba prekursorskie działania w tym zakresie w skali kraju. Jakkolwiek szkoła działała w nowym budynku, to proces kończenia jej otoczenia nieco przeciągał się w czasie. Z tego powodu w dalszym ciągu uczniowie „podstawówki” wchodzili do swojej szkoły przez budynek liceum. W końcu najpierw uporządkowano dziedziniec wewnętrzny (około 1967). W następnej kolejności powstało boisko, które do tego czasu było nieuporządkowanym, zarośniętym placem. Położono na nim asfalt, który podówczas był rozwiązaniem bardzo nowoczesnym, a na nim wymalowano linie boiska. Jakkolwiek do dziś można przechodzić swobodnie korytarzami z budynku „podstawówki” do liceum i odwrotnie, to nareszcie nowe wejście do naszej „173-ej” powstało bodajże w końcu lat osiemdziesiątych ub. wieku. Wiązało się to z niewielka adaptacja już istniejących wyjść awaryjnych i podziemi. 

Istotniejsze zmiany w architekturze budynku NASZEJ SZKOŁY dokonały się w latach 1988 – 1989, gdy dyrektorem była pani Jadwiga Biernacka. Przede wszystkim zabudowany został taras nad pływalnia od strony parku, gdzie znalazła pomieszczenie biblioteka i sale komputerowe. Kilka lat później, w latach 2001/2002, doczekaliśmy się upragnionej modernizacji pływalni. Dyrektorem szkoły była wówczas pani Katarzyna Turska – Sikorska, kierownikiem pływalni pani Anna Orczykowska. Przez cały czas remontu obie Panie były „na placu budowy” i baczyły, by przebiegał sprawnie i terminowo. W latach 2009/2010 – gdy funkcje dyrektora pełniła już obecna pani dyrektor, Bożena Biniek – zostało gruntownie przebudowane boisko szkolne. W miejsce dawnego powstało nowoczesne wielofunkcyjne boisko wyposażone w doskonałą tartanowa nawierzchnie. W ogóle uporządkowano najbliższe otoczenie szkoły, szczególnie od strony ul. Nawrot. Swego czasu stały tam parterowe, drewniane XIX-wieczne domy, pamietające początki naszego miasta. Rozebrany tez został budynek „harcówki”, który przylegał do ściany budynku przy ul. H. Sienkiewicza 48. Obecnego patrona –  1. Dywizje Kościuszkowska – szkoła otrzymała w roku 1967; w nawiązaniu do patrona sąsiedniego liceum. Nadanie imienia zostało połączone z wręczeniem sztandaru. Dziś szkoła posiada już nowy sztandar ufundowany przez rodziców jej uczniów w roku Jubileuszu. Przez lata będzie on służył kolejnym uczniom SP 173. Aktualnie w szkole uczy się 529 uczniów, w 20 oddziałach. Mimo ze jest to szkoła rejonowa, uczą się w niej dzieci z terenu całej Lodzi. Chętnych do klas pierwszych, mimo demograficznego niżu, nadal nie brakuje, bo szkoła cieszy się dobra opinia. Z młodzieżą pracuje 50 nauczycieli, a wspomaga ich 25 pracowników obsługi , czyli m.in. „woźnych”, person nader ważnych w życiu każdej szkoły. Nadal jej wyróżnikiem są klasy „pływackie”. Na zakończenie należy wspomnieć dyrektorów, a raczej dyrektorki, NASZEJ SZKOŁY, które pracowały i pracują na jej pozycje w Lodzi: Irena Siewierska (1962–1972), Jolanta Waprzko (1972–1987), Jadwiga Biernacka (1987–1991), Katarzyna Turska–Sikorska (1991–2006), Bożena Biniek (od 2006). Zarys niniejszy został opracowany na bazie własnej pamięci oraz „Kroniki szkolnej”, czyli źródeł nieraz zawodnych lub nieścisłych, ale czasu nie stało dla zerknięcia do oficjalnych źródeł pisanych. Może na następny Jubileusz pokusi się o to kolejny absolwent... Wojciech Źródłak, historyk, muzealnik O Patronie...